Pod szyldem Gewerbe

Działalność gospodarcza w Niemczech czy transgraniczna Polsce – co wybrać?


W dzisiejszych czasach działalność gospodarczą można zakładać na całym świecie. Umożliwiają to zarówno traktaty międzynarodowe jak i łaskawsze regulacje wewnętrzne poszczególnych krajów. Unia Europejska to szczególny obszar gospodarczy umożliwiający zakładanie działalności gospodarczej w ujednolicony sposób m.in. w ramach swobody przepływu osób, towarów czy usług. Każde Państwo ma jednak własne specyficzne regulacje dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej. W niniejszym artykule poruszę kwestię prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Niemiec, w formie pytań oraz odpowiedzi:



1. Na co trzeba zwrócić uwagę, decydując się na założenie jednoosobowej działalności w Niemczech? Wliczając w to kwestie ubezpieczenia zdrowotnego, składek oraz podatków.


Każdy prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany do zgłoszenia tej działalności przed jej uruchomieniem we właściwym rejestrze gospodarczym (Gewerberegister). Zgłoszone zostać muszą także późniejsze zmiany adresu lub przedmiotu działalności, jak i jej zakończenie. Uwaga! Nie dotyczy to przedstawicieli wolnych zawodów (np. architekci, lekarze, artyści, itp.), ponieważ w świetle niemieckiego prawa nie prowadzą oni działalności gospodarczej lecz świadczą usługi w ramach owego wolnego zawodu.

Po dokonaniu przez osobę zainteresowaną rejestracji działalności gospodarczej urząd ds. gospodarczych automatycznie informuje właściwy urząd skarbowy o zgłoszeniu takiej działalności. Następnie urząd skarbowy przesyła prowadzącemu działalność gospodarczą na wskazany adres kwestionariusz. Do wypełnienia owego kwestionariusza musimy posiadać:


Na podstawie powyższych informacji urząd skarbowy przydziela prowadzącemu działalność numer płatnika podatku dochodowego (Einkommensteuernummer) i ewentualnie numer płatnika podatku obrotowego (Umsatzsteuernummer). O ile prowadzący zamierza także nabywać lub zbywać towary do lub z innych krajów Unii Europejskiej, powinien złożyć wniosek o wydanie Europejskiego Numeru Identyfikacji Podatkowej.


Ubezpieczenie emerytalne

Obowiązek posiadania ubezpieczenia emerytalnego jest różny w zależności od charakteru prowadzonej działalności – inne ubezpieczeni jest dla tzw. wolnych zawodów (lekarze, artyści itp.) a inne dla rzemieślników. Właściwą instytucją jest tu Niemiecki Związek Ubezpieczeń Emerytalnych (Deutsche Rentenversicherung Bund) oraz izby emerytalne dla osób wykonujących wolne zawody (Versorgungskammer).


Ubezpieczenie zdrowotne

Od początku 2009 r. każda osoba prowadząca działalność w Niemczech jest zobowiązana do zawarcia i utrzymywania polisy ubezpieczeniowej z niemieckim zakładem ubezpieczeniowym w zakresie ubezpieczenie zdrowotnego. Z powyższego obowiązku zwolnione są między innymi osoby, które są już ubezpieczone w ramach ustawowego (państwowego) ubezpieczenia zdrowotnego. Istnieje również możliwość pokrywania kosztów leczenia za okazaniem dokumentu wydawanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia – kwestia ta została opisana szerzej w poprzednim artykule.1 Instytucją właściwą jest tu Deutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung - Ausland (DVKA).


2. Czy można zarejestrować działalność w Niemczech nie mając niemieckiego adresu zameldowania? Co z osobami mieszkającymi na terenach przygranicznych?


Jeżeli nie mamy niemieckiego adresu zameldowania to możemy zarejestrować działalność (Gewerbe). Gewerbe możemy faktycznie zgłosić, jednakże z korzyści (przywilejów) podatkowych takich jak osoby zameldowane w Niemczech będziemy mogli skorzystać tylko po spełnieniu dodatkowych warunków.


3. Gewerbe a pozorowana działalność gospodarcza.


Niemieccy pracodawcy, chcący zaoszczędzić na kosztach ubezpieczenia, namawiają obcokrajowców do rejestrowania działalności gospodarczej i świadczenia swoich usług w ramach jednoosobowej firmy. Takie praktyki traktowane są przez niemiecki urząd celny jako przykład tzw. "samozatrudnienia pozorowanego". Jest ono równoznaczne z pracą na czarno. O takiej sytuacji mówimy też wtedy, gdy zleceniodawca zbyt bardzo głęboko ingeruje w organizację pracy zleceniobiorcy, np. codziennie rano mówi mu, co będzie dzisiaj do zrobienia bądź jakie zadania ma wykonywać.


Dla ustalenia charakteru prowadzonej działalności pod kątem samozatrudnienia pozorowanego niemiecki urząd celny weryfikuje takie kwestie jak m.in.:




4. Wielu polskich budowlańców skuszonych wizją wyższych zarobków decyduje się na założenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Niemczech. Czego powinni się wystrzegać świadcząc takie usługi na rynku niemieckim, aby nie popaść w konflikt z prawem?


Aby uniknąć konfliktów z prawem Polacy winni przestrzegać m.in. następujących obowiązków:


obowiązek w zakresie ubezpieczenia społecznego - ponieważ osoba prowadząca pozorną działalność samodzielną jest faktycznie pracownikiem zależnym, podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia od wszystkich rodzajów ubezpieczenia społecznego. Tę kwestią warto ustalić z własnej inicjatywy z niemieckim ZUS.


obowiązek podatkowy - Jeżeli osoba prowadząca tak zwaną pozorną działalność samodzielną jest faktycznie zatrudniona jako pracownik zależny, musi zostać zgłoszona przez pracodawcę do właściwego urzędu skarbowego celem opodatkowania dochodów takiego pracownika. W tym przypadku wynagrodzenie podlega opodatkowaniu. Osoba prowadząca pozorną działalność samodzielną nie jest również z reguły „przedsiębiorcą” w znaczeniu podatkowym. Jeżeli w ramach swojej działalności odliczyła na podstawie otrzymanych faktur i rachunków odrębnie podatek obrotowy (tzw. VAT naliczony), winna jest zwrócić wartość tego podatku właściwemu urzędowi skarbowemu. Również nabywca towaru lub usługi nie jest uprawniony do rozliczenia kwoty podatku obrotowego wykazanego na rachunku.


Artykuł ukazał się październikowym wydaniu miesięcznika "Zagraniczne oferty pracy"


Jeśli masz pytania lub chcesz zlecić nam rozwiązanie kwestii prawnej, zadzwoń do nas 91 421 37 99 lub  napisz. Odpowiemy na Twoje pytania, doradzimy oraz podejmiemy skuteczne działania.