Ubezpieczenie zdrowotne w Niemczech

Ubezpieczenie dla Cudzoziemców - w słowach kilku


Niniejszy artykuł jest jednym z pierwszych rozpoczynających serię publikacji związanych z tematyką prawa niemieckiego m.in. dla cudzoziemców a dotyczących wiedzy jaką muszą posiadać obywatele państw Unii Europejskiej w związku z praktycznym wykorzystywaniem swobody przepływów osób oraz pracowników na terenie UE.


Powodów wyjazdów obywateli Polski do innych Państw Unii Europejskiej jest wiele: począwszy od celów turystycznych a na zarobkowych skończywszy. W każdym przypadku podczas pobytu na terenie państwa obcego obywatele UE mają zagwarantowane ubezpieczenie zdrowotne, które winno funkcjonować w takim samym bądź podobnym wymiarze jak ubezpieczenie zdrowotne w państwie ojczystym.


Jednak czy tak rzeczywiście jest? Jak jest to regulowane? Czy obcokrajowiec może korzystać z opieki zdrowotnej całkowicie za darmo? Jak długo możemy pozostawać na terenie Państwa obcego bez posiadania ubezpieczenia zdrowotnego? Jakie kroki możemy podjąć po upływie trzech miesięcy od momentu wjazdu na terytorium państwa obcego w UE aby nie utracić prawa do świadczeń zdrowotnych oraz aby nie ponosić przykrych konsekwencji prawnych? Na te i inne pytania postaram się udzielić odpowiedzi analizując powyższe kwestie w odniesieniu do prawa niemieckiego. Należy wskazać, iż przepisy unijne o pobycie ponad 3 miesiące w innym państwie członkowskim są jasne.


W pierwszej kolejności należy wskazać, iż osoby, które zamierzają wyemigrować do Niemiec muszą posiadać ubezpieczenie zdrowotne. W przeciwnym razie spotkają się z odmową otrzymania świadczeń zdrowotnych bądź po upływie 3 miesięcy pobytu na terytorium Niemiec z karami finansowymi oraz obowiązkiem opuszczenia kraju.

Prawo do świadczeń zdrowotnych na terytorium RFN możemy uzyskać w trzech formach:

1. Ubezpieczenia w ramach (EKUZ) Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego;

2. Ubezpieczenia zdrowotnego opłacanego w ramach standardowych składek – opłacanych osobiście, przez pracodawcę bądź za pośrednictwem prowadzonej działalności gospodarczej;

3. Ubezpieczenia prywatnego.

Ad. 1

Złożoną problematykę dotyczącą kwestii pobytu i ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech przedstawiamy w rozmowie z Krzysztofem Peślą, niemieckim adwokatem oraz Krzysztofem Moryksiewiczem, prawnikiem.


W oparciu o treść ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. Poz. 581 z późn.zm.) oraz w oparciu o przepisy prawne obowiązujące w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Państwa Unii Europejskiej oraz Państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) t.j:



należy wskazać, iż na podstawie karty „EKUZ” bądź stosownego „certyfikatu zastępczego” obcokrajowcowi przysługują rzeczowe świadczenia zdrowotne, które z powodów medycznych stają się niezbędne w czasie pobytu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA): Islandii, Liechtensteinu, Norwegii lub Szwajcarii. Ich udzielenie ma na celu zapobieżenie przymusowemu powrotowi świadczeniobiorcy do Polski przed końcem planowanego pobytu w celu uzyskania rzeczowych świadczeń zdrowotnych.


O tym, czy w konkretnym przypadku dane świadczenia są niezbędne decyduje lekarz, biorąc pod uwagę charakter tych świadczeń oraz przewidywany okres pobytu polskiego świadczeniobiorcy w danym państwie członkowskim UE/EFTA. Każde państwo członkowskie UE/EFTA ustala własne kryteria i zasady udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych. Dlatego polski świadczeniobiorca udający się tymczasowo do jednego z państw członkowskich ma prawo do korzystania z opieki zdrowotnej w tym kraju, na takich samych zasadach, jak osoby podlegające tamtejszemu ustawodawstwu.


Zgodnie z ustawodawstwem większości państw członkowskich UE/EFTA pacjent zobowiązany jest do ponoszenia częściowych kosztów udzielanych mu rzeczowych świadczeń zdrowotnych, jako jego współudział w kosztach leczenia. Wiąże się to z koniecznością ponoszenia takich, dodatkowych opłat także przez polskiego świadczeniobiorcę. Koszty współpłacenia pacjenta nie podlegają zwrotowi przez NFZ. W przypadku korzystania z rzeczowych świadczeń zdrowotnych w państwie pobytu, należy możliwie najwcześniej okazać EKUZ lekarzowi lub administracji szpitala. W niektórych państwach wymagane jest także okazanie dokumentu potwierdzającego tożsamość (preferowany paszport) wraz z EKUZ oraz pozostawienie lekarzowi kserokopii karty. Warto jest, więc mieć przy sobie kilka jej kserokopii.*


Uwaga: Ponieważ EKUZ nie zapewnia pokrycia kosztów specjalistycznego transportu medycznego do Polski czy też transportu zwłok, wskazane jest wykupienie dodatkowego prywatnego ubezpieczenia. Szczegółowe informacje: http://www.nfz.gov.pl/new/index.php Korzystając w Niemczech z opieki medycznej należy liczyć się z obowiązkiem opłacenia gotówką 10 EUR (bez względu na posiadanie EKUZ) przy pierwszej wizycie u lekarza w danym kwartale (tzw. opłata kwartalna) oraz z opłatą w wysokości 10% kosztów transportu sanitarnego do szpitala na terenie Niemiec. Orientacyjna cena standardowej wizyty lekarskiej (prywatnej lub w przypadku braku EKUZ) to ok. 50 EUR. Cena jednej doby pobytu w szpitalu (bez kosztów badań, zabiegów i operacji) - od 500 EUR.**


Dodatkowo osoby poszukujące pracy oraz pracujące na terenie RFN w systemie pracy delegowanej w celu skorzystania z opieki zdrowotnej musza posiadać dokument UE S1 (szczegółowe informacje można uzyskać we właściwej placówce medycyny zdrowia oraz NFZ w Polsce). Warto dodać, iż wskazany dokument zastąpił poprzednie sygnowane numerami: E-106, E-109, E-120 lub E-121. Opisana powyżej forma ubezpieczenia zdrowotnego jest wymagana przede wszystkim dla turystycznego charakteru wizyt w Niemczech. Osoby pracujące są jednak zobligowane do opłacania ubezpieczenia zdrowotnego dodatkowo, przez pracodawcę bądź osobiście.


W tym miejscu należy określić sytuację prawną pracowników „oddelegowanych” do pracy na terytorium RFN gdyż taki pracownik może uzyskiwać świadczenia zdrowotne na terenie RFN nawet gdy jego pobyt na terenie państwa obcego przekracza 1 rok. W takim wypadku jest on zobligowany do posiadania stosownego potwierdzonego formularza S1. Jeśli osoba zamieszkuje na terytorium Niemiec, powinna posiadać poświadczenie uprawniające do pełnego zakresu świadczeń zdrowotnych.


Podstawą uzyskania poświadczenia jest złożenie w Funduszu jednego z (wspomnianych powyżej) formularzy: